Szare, faliste płyty na dachach budynków gospodarczych i mieszkalnych wciąż można spotkać w wielu miejscach Polski, również w Małopolsce. Dla wielu właścicieli nieruchomości to pozostałość po czasach, gdy materiały zawierające azbest były powszechnie stosowane.
Dziś obowiązuje jednak zasada, że wyroby zawierające azbest powinny być sukcesywnie wycofywane z użytkowania. Celem jest nie tylko usunięcie materiału z budynków, ale również ograniczenie ryzyka dla zdrowia mieszkańców i ochrony środowiska.
Kiedy azbest staje się niebezpieczny?
Sam fakt, że wyrób zawiera azbest, nie oznacza, że w każdej chwili stanowi bezpośrednie zagrożenie. Problem pojawia się przede wszystkim wtedy, gdy materiał zostaje uszkodzony, pokruszony, złamany, przecięty albo poddany nieprawidłowemu demontażowi.
Dlaczego?
Azbest ma włóknistą budowę. W wyniku uszkodzenia materiału do powietrza mogą uwalniać się bardzo drobne włókna, które wraz z wdychanym powietrzem mogą przedostać się do organizmu. Skutki narażenia nie muszą pojawić się od razu – mogą ujawnić się nawet po wielu latach. Azbest jest substancją o udowodnionym działaniu rakotwórczym dla człowieka.
Dlatego szczególnie niebezpieczne jest samodzielne łamanie płyt, cięcie ich elektronarzędziami czy zrzucanie z dachu. Takie działania mogą powodować uwalnianie włókien azbestowych.
Jeśli na nieruchomości znajduje się eternit lub inny wyrób zawierający azbest, nie należy demontować go samodzielnie.
Specjalistyczny demontaż to przede wszystkim bezpieczeństwo
Jednym z najważniejszych założeń przygotowywanej ustawy o wyrobach zawierających azbest jest uporządkowanie rynku firm zajmujących się usuwaniem i zabezpieczaniem takich materiałów.
Projekt przewiduje obowiązek uzyskania odpowiedniego zezwolenia przez wykonawców prac związanych z usuwaniem lub zabezpieczaniem wyrobów zawierających azbest. Ma również powstać rejestr takich wykonawców jako część Bazy Azbestowej. Przewidziano także wymagania dotyczące szkoleń pracowników wykonujących prace, podczas których występuje narażenie na działanie azbestu.
To ważna zmiana z punktu widzenia właścicieli nieruchomości.
Zamiast próbować zdejmować stare płyty we własnym zakresie, warto skorzystać z usług wyspecjalizowanej firmy. Profesjonalny demontaż obejmuje nie tylko samo zdjęcie materiału z dachu, ale również odpowiednie zabezpieczenie, przygotowanie do transportu i przekazanie odpadu do właściwego zagospodarowania.
Chodzi więc nie tylko o bezpieczeństwo osoby wykonującej prace. Prawidłowe postępowanie ogranicza również ryzyko narażenia domowników, sąsiadów i osób znajdujących się w pobliżu.
Co zmieni nowa ustawa?
Projekt ustawy o wyrobach zawierających azbest ma przede wszystkim uporządkować i zaktualizować obowiązujące przepisy oraz dostosować je do prawa Unii Europejskiej. Obecnie kwestie związane z azbestem są rozproszone w kilku aktach prawnych.
Wśród najważniejszych proponowanych zmian znajdują się:
- uporządkowanie rynku firm zajmujących się azbestem – wykonawcy prac polegających na usuwaniu lub zabezpieczaniu wyrobów zawierających azbest mają podlegać systemowi zezwoleń i rejestrowi;
- większy nacisk na kwalifikacje i szkolenia – projekt określa wymagania dotyczące szkoleń osób wykonujących prace w narażeniu na azbest;
- zasada usuwania azbestu – projekt zakłada, że podstawowym rozwiązaniem będzie jego usunięcie, choć w określonych przypadkach dopuszczone będzie trwałe zabezpieczenie materiału;
- zmiana zasad inwentaryzacji – projekt przewiduje odejście od corocznego przekazywania informacji o wyrobach na rzecz składania deklaracji w przypadku zmiany danych;
- administracyjne kary pieniężne – projekt przewiduje sankcje za nieprzestrzeganie nowych przepisów;
- zasady finansowania usuwania azbestu – ustawa ma również uregulować finansowanie procesu usuwania wyrobów zawierających azbest.
Warto podkreślić: są to rozwiązania projektowane, a nie jeszcze obowiązujące przepisy. Ostateczny kształt ustawy może się zmienić w toku prac legislacyjnych.
Ważna informacja dla mieszkańców Nowego Sącza
Do czasu wejścia w życie ewentualnych nowych regulacji należy stosować obowiązujące zasady.
W Nowym Sączu osoby wykorzystujące wyroby zawierające azbest lub będące właścicielami obiektów albo terenów, na których się one znajdują, mają obowiązek przekazywać informacje dotyczące takich wyrobów. Obecnie należy to zrobić corocznie, do 31 stycznia, w Wydziale Środowiska Urzędu Miasta Nowego Sącza przy ul. Szwedzkiej 5.
Dotyczy to m.in. informacji o ilości i rodzaju wyrobów zawierających azbest oraz oceny ich stanu i możliwości bezpiecznego użytkowania.
Właściciel lub zarządca nieruchomości powinien również pamiętać o właściwym oznakowaniu miejsc, w których znajdują się wyroby zawierające azbest, oraz przestrzeganiu zasad bezpiecznego użytkowania.
To właśnie dlatego warto śledzić informacje o zmianach przepisów i sprawdzać aktualne wymagania przed rozpoczęciem jakichkolwiek prac.
Nie ukrywaj azbestu. Nowe przepisy mają zwiększyć kontrolę
Projektowana ustawa przewiduje również wprowadzenie administracyjnych kar pieniężnych za nieprzestrzeganie przepisów. Jednym z celów nowych regulacji jest zwiększenie możliwości kontroli oraz poprawa jakości danych dotyczących ilości i rozmieszczenia wyrobów zawierających azbest.
Dlatego zatajenie informacji o azbeście znajdującym się na nieruchomości nie jest dobrym rozwiązaniem. Rzetelna informacja pozwala nie tylko właściwie zaplanować jego usunięcie, ale również monitorować realizację programu oczyszczania kraju z azbestu.
WZÓR OZNAKOWANIA INSTALACJI LUB URZĄDZEŃ ZAWIERAJĄCYCH AZBEST ORAZ RUR AZBESTOWO-CEMENTOWYCH
Można skorzystać z dofinansowania
Koszt bezpiecznego demontażu, transportu i unieszkodliwienia azbestu może być dla właściciela nieruchomości znaczącym wydatkiem. Dlatego warto sprawdzać dostępne programy finansowania. Jednym z najważniejszych działań państwa jest Program Oczyszczania Kraju z Azbestu na lata 2009–2032. Jego główne cele to usunięcie i unieszkodliwienie wyrobów zawierających azbest, ograniczenie negatywnych skutków zdrowotnych oraz likwidacja szkodliwego oddziaływania azbestu na środowisko.
Dostępne są również mechanizmy wsparcia realizowane za pośrednictwem samorządów oraz funduszy ochrony środowiska. Dlatego przed rozpoczęciem prac warto sprawdzić, czy w danym momencie można skorzystać z lokalnego lub regionalnego programu dofinansowania.
W przypadku mieszkańców Nowego Sącza informacje dotyczące usuwania azbestu można znaleźć na stronie internetowej miasta.
Polska chce pozbyć się azbestu
Polska od lat realizuje program mający doprowadzić do wycofania wyrobów zawierających azbest z użytkowania. Program Oczyszczania Kraju z Azbestu na lata 2009–2032 realizowany jest od 2009 r. we współpracy wielu instytucji. Polska jest wskazywana przez administrację rządową jako pierwszy i jedyny kraj Unii Europejskiej, który podjął wyzwanie wycofania z użytkowania wyrobów zawierających azbest w ramach takiego krajowego planu.
Droga do celu jest jednak długa. Dlatego znaczenie ma każde gospodarstwo domowe, każdy właściciel nieruchomości i każdy zarządca budynku, który odpowiedzialnie podchodzi do problemu.
Jeżeli na dachu lub w innym miejscu na naszej posesji znajduje się eternit, nie panikujmy, ale też nie ignorujmy problemu. Nie łammy, nie wierćmy i nie tnijmy płyt zawierających azbest. Sprawdźmy ich stan, dopełnijmy obowiązków informacyjnych i – gdy przyjdzie czas na usunięcie – powierzmy prace odpowiednio przygotowanej firmie.
To prosty sposób, aby zadbać jednocześnie o własne bezpieczeństwo, zdrowie rodziny i środowisko.
Gdzie szukać informacji?
Szczegółowe informacje dotyczące zasad postępowania z wyrobami zawierającymi azbest oraz lokalnych działań można znaleźć na stronie Urzędu Miasta Nowego Sącza: Program usuwania wyrobów zawierających azbest dla Miasta Nowego Sącza. Informacje o Programie Oczyszczania Kraju z Azbestu oraz materiałach dotyczących bezpiecznego usuwania azbestu dostępne są również na stronie Ministerstwa Rozwoju i Technologii.
Zdrowe Miasto, Bezpieczny Dom, Przyszłość bez azbestu. Działanie jest finansowane ze środków „Programu Oczyszczania Kraju z Azbestu na lata 2009-2032”.
